Blog4 min czytania
Dziennik wodyBlog
Dlaczego łowiska zarastają
Rdestnice to rodzima roślinność zanurzona, a nie gatunek obcy. Problemem jest nie ich obecność, lecz nadmiar. W sprzyjających warunkach potrafią pokryć nawet 90% powierzchni akwenu, co utrudnia wędkowanie i pogarsza warunki bytowe ryb.
Główną przyczyną jest eutrofizacja, czyli nadmierne wzbogacenie wody w azot i fosfor — ze spływów z pól, ścieków i rozkładu materii organicznej. Ekspansję przyspieszają dwa czynniki, których w ostatnich latach nie brakuje: wysokie temperatury i niskie stany wody. Sierpień jest więc miesiącem, w którym problem widać najlepiej.
Które gatunki tworzą zwarte łany
Najczęściej są to rdestnice szerokolistne — pływająca (Potamogeton natans), połyskująca (P. lucens) i przeszyta (P. perfoliatus) — oraz wąskolistne: kędzierzawa (P. crispus), grzebieniasta (Stuckenia pectinata) i szczotkowana (S. vaginata). Zwarte łany ograniczają ruch wody i jej natlenianie, co latem bywa groźniejsze niż sam kłopot z rzutem.
Czego nie wolno zrobić samemu
Tu zaczyna się część, którą poradniki o „podwodnych żniwach” zwykle kwitują jednym zdaniem. Usuwanie roślin z wód powierzchniowych to w świetle Prawa wodnego szczególne korzystanie z wód, które wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Dotyczy to zarówno wykaszania roślin z dna i brzegów, jak i usuwania roślin pływających oraz zakorzenionych.
Organem właściwym jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, a do wniosku trzeba dołączyć operat wodnoprawny. Wyjątek dotyczy prac utrzymaniowych prowadzonych przez uprawnione podmioty — nie jest to furtka dla koła ani pojedynczego wędkarza, który chce „przeczyścić” swoje stanowisko.
Uwaga na gatunek chroniony
W rodzinie rdestnicowatych występuje rdestniczka gęsta (Groenlandia densa) objęta w Polsce ochroną ścisłą na podstawie rozporządzenia z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. To roślina krytycznie zagrożona, miejscami reintrodukowana. Pomyłka przy koszeniu nie jest więc drobnym błędem, tylko naruszeniem przepisów o ochronie gatunkowej. Rozpoznanie gatunku musi poprzedzać jakiekolwiek prace.
Kiedy koszenie w ogóle ma sens
O skuteczności decyduje termin. Mechaniczne wykaszanie i wygrabianie działa wtedy, gdy wykona się je zanim rośliny przekwitną i zrzucą pąki przetrwalne — czyli w czerwcu lub na początku lipca. Później rdestnice i tak gwałtownie obumierają, opadają na dno i oddają zgromadzone związki biogenne, tworząc kolejną warstwę żyznych osadów.
Stąd praktyczny wniosek na sierpień: koszenie „bo zarosło” jest już spóźnione i samo w sobie niczego nie naprawi. Skoszoną roślinność trzeba bezwzględnie wyciągnąć z wody, bo jej rozkład przyspiesza eutrofizację i może prowadzić do przyduchy — czyli dokładnie tego, czemu prace miały zapobiec.
Co realnie może wędkarz
Zamiast walczyć z roślinnością, warto ją czytać. Krawędź łanu, okno w roślinach i przejście między łanami to naturalne stanowiska drapieżnika, a nie przeszkoda. Latem to właśnie tam trzyma się tlen i drobnica, zwłaszcza rano i o zmierzchu.
Jeśli zarastanie jest tak silne, że akwen dusi się z braku tlenu, właściwą drogą jest zgłoszenie sprawy gospodarzowi wody, a nie samodzielne koszenie. Przy śnięciach zgłoszenie idzie do WIOŚ lub pod numer 112. Więcej o tym piszemy przy okazji śnięcia ryb w starorzeczu Warty, a taktykę na trudne, ciepłe wody opisujemy w tekście dlaczego w sierpniu słabo bierze.
FAQ — najczęstsze pytania
Czy mogę wykosić rośliny przy swoim stanowisku?
Nie na własną rękę. Usuwanie roślin z wód powierzchniowych jest szczególnym korzystaniem z wód i wymaga pozwolenia wodnoprawnego wydawanego przez dyrektora zarządu zlewni Wód Polskich, wraz z operatem wodnoprawnym. Zgłoś potrzebę gospodarzowi wody.
Kiedy koszenie rdestnic jest skuteczne?
Przed przekwitnięciem i zrzuceniem pąków przetrwalnych, czyli w czerwcu lub na początku lipca. Skoszoną roślinność trzeba usunąć z akwenu, inaczej jej rozkład zwiększy żyzność wody i ryzyko przyduchy.
Czy wszystkie rdestnice można usuwać?
Nie. Rdestniczka gęsta (Groenlandia densa) jest objęta ochroną ścisłą i ma status gatunku krytycznie zagrożonego. Przed jakimikolwiek pracami konieczne jest rozpoznanie gatunków występujących w akwenie.
Nota redakcyjna i źródła
Stan na 7 sierpnia 2026 r. Impulsem do tego materiału był poradnik „Dlaczego rdestnice opanowują nasze wody oraz kiedy i jak je usuwać” opublikowany 7 sierpnia 2026 r. w „Wiadomościach Wędkarskich” — jest on oznaczony jako artykuł partnera firmy zajmującej się rewitalizacją akwenów, dlatego wymagania formalne sprawdziliśmy niezależnie. Podstawa prawna usuwania roślin: przepisy Prawa wodnego o szczególnym korzystaniu z wód i pozwoleniu wodnoprawnym. Status ochronny rdestniczki gęstej: rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. 2014 poz. 1409). Zakres wymaganych zgód dla konkretnego akwenu potwierdź we właściwym zarządzie zlewni Wód Polskich oraz u gospodarza wody — ten tekst nie zastępuje takiej konsultacji.
Komentarze